
سهامی که هرگز نمیخوابد
آمریکا بازار سهامش را برای معاملات شبانهروزی و بر بستر بلاکچین سیمکشی دوباره میکند. بخش دشوار کار، فناوری نیست
هزینهٔ استقراض بلندمدت آمریکا به بالاترین سطح در یک نسل رسیده است. کسری بودجه، تورم و کوچک شدن فدرال رزرو همه در آن سهیماند

در بیشتر دههٔ ۲۰۱۰، نگرانی از بدهی دولت آمریکا سرگرمی آدمهای عجیب بود. نرخ بهره نزدیک صفر بود، تورم خفته بود و خزانهداری میتوانست دهساله با بهرهٔ ۲ درصد وام بگیرد. آن دنیا تمام شده است. در اواخر سپتامبر، بازده اوراق دهسالهٔ خزانه با حدود ۵٫۱۹ درصد بسته شد که بالاترین سطح پایانی از ژوئیهٔ ۲۰۰۷ بود. در اوایل اکتبر به ۵٫۳۶ درصد رسید و بازده سیساله به ۵٫۷۳ درصد رسید که هر دو بالاترین سطح از ۲۰۰۲ است. در ژوئن، بازده دهساله ۴٫۴۲ درصد بود.
منابع: داو جونز؛ اکسیوس؛ انبیسی نیوز؛ بلومبرگ
سه نیرو در یک جهت فشار میآورند.
نخستین نیرو تورم است. شوکی نفتی که بسته شدن تنگهٔ هرمز پدید آورد، رشد قیمتهای مصرفکننده را بالای ۳ درصد در سال نگه داشته است و فدرال رزرو در سپتامبر برای نخستین بار از ۲۰۲۳ نرخ بهره را بالا برد. مقامات دستکم یک افزایش دیگر را انتظار دارند. سرمایهگذارانی که دهساله وام میدهند میخواهند برای خطر بالا ماندن تورم در بخش بزرگی از این مدت جبران شوند، و بیشتر میطلبند.
نیروی دوم حجم عظیم بدهی است. به گفتهٔ دفتر بودجهٔ کنگره، دولت فدرال در سال مالی منتهی به سپتامبر حدود ۲ تریلیون دلار کسری داشت، ۲۱۸ میلیارد دلار بیش از سال پیش. بهرهٔ خالص بدهی ۱۱ درصد افزایش یافت و به ۱٫۱۴ تریلیون دلار رسید و سریعترین رشد را در میان اقلام اصلی بودجه داشت. دفتر بودجهٔ کنگره در فوریه پیشبینی کرد بدهی در دست عموم امسال به ۱۰۱ درصد تولید ناخالص داخلی برسد و کسری سالانه تا ۲۰۳۶ به ۳٫۱ تریلیون دلار افزایش یابد. برآورد این نهاد آن است که قانون مالیات و هزینهای که در ۲۰۲۵ تصویب شد، با احتساب هزینههای بهرهٔ بالاتر، در طول یک دهه ۴٫۷ تریلیون دلار به کسریها میافزاید.
این حساب از خودش تغذیه میکند. بازده بالاتر هزینهٔ تمدید بدهیهای سررسیدشده را بالا میبرد، کسری را گستردهتر میکند و یعنی استقراض بیشتر. و قلمی تازه و غیرعادی هم به صورتحساب افزوده شده است: پس از آنکه دیوان عالی در فوریه تعرفههای اضطراری رئیسجمهور را باطل کرد، دولت به گفتهٔ مدل بودجهٔ پن وارتون با بازپرداختی تا ۱۷۵ میلیارد دلار به واردکنندگان روبهروست.
سرمایهگذاران ضربهای نمادین را هم باید هضم میکردند. مودیز، آخرین مؤسسه از سه مؤسسهٔ بزرگ رتبهبندی که بالاترین رتبه را به آمریکا میداد، در مه ۲۰۲۵ آن را پایین آورد. اسوات داموداران از دانشگاه نیویورک، که برآوردهایش از صرف ریسک سهام کاربرد گسترده دارد، اکنون نرخ خزانه را دیگر کاملاً عاری از ریسک نکول نمیداند.
نیروی سوم خود فدرال رزرو است. این نهاد میان ۲۰۰۸ و ۲۰۲۲ تریلیونها دلار اوراق خزانه خرید و بازده بلندمدت را پایین نگه داشت. ترازنامهاش هنوز حدود ۶٫۷ تریلیون دلار است و کوین وارش، رئیس آن از ماه مه، میخواهد کوچکتر شود. او گفته است این روند سالها طول میکشد، اما هر برگهای که فدرال رزرو دیگر نمیخرد، باید سرمایهگذاری خصوصی جایش را پر کند.
بازده بلندمدت بالاتر آهسته اما گسترده در اقتصاد اثر میگذارد. قیمت وام مسکن و اوراق قرضهٔ شرکتی را تعیین میکند. مانعی را که هر طرح سرمایهگذاری، از کارخانه تا مرکز داده، باید از آن بگذرد بالاتر میبرد. و مستقیماً با سهام رقابت میکند. با قیمتهای کنونی، بازده سود سهام آمریکا، اگر با ده سال سود تعدیلشده بر اساس تورم سنجیده شود، حدود ۲٫۴ درصد است. اوراق دولتیِ بیریسک بیش از دو برابر آن میپردازد.
این مقایسه زمخت است، زیرا سود شرکتها رشد میکند و کوپن اوراق قرضه نه. برآورد آیندهنگر آقای داموداران از صرف ریسک سهام، که رشد مورد انتظار سود را لحاظ میکند، در ۱ اکتبر رقم نسبتاً عادی ۴٫۲ درصد بود. اما بر این فرض استوار است که رشد فوقالعادهٔ سود در ۲۰۲۶ ادامه یابد. اگر نیابد، قیمت امروز سهام در برابر بازدههایی در این سطح آسیبپذیر به نظر میرسد.
اوراق قرضه دیگر کار قدیمی خود را هم انجام نمیدهند. دو دهه، وقتی سهام سقوط میکرد، اوراق خزانه معمولاً بالا میرفت و از سبدهای متوازن محافظت میکرد. وقتی منبع اصلی ریسک تورم باشد، مانند ۲۰۲۲ و دوباره اکنون، سهام و اوراق میتوانند با هم سقوط کنند. نشانههایی از الگوی قدیم دیده شده است: در ۱۵ اکتبر، با فروش سهام، سرمایهگذاران اوراق خزانه خریدند و بازده دهساله به حدود ۵٫۱۴ درصد کاهش یافت. اما بازار اوراقی که با هر خبر بد تورمی میفروشد، پوشش ضعیفتری است از آنچه سرمایهگذاران به آن خو گرفته بودند.
هیچیک از اینها به معنای نزدیک بودن بحران نیست. آمریکا همچنان به پول خودش و در عمیقترین بازار اوراق جهان وام میگیرد. تقاضا در حراجهای خزانه پابرجا مانده است؛ حراجی قوی برای اوراق دهساله در اوایل اکتبر به آرام کردن موج فروش کمک کرد. اما دوران استقراض بیدردسر به پایان رسیده و هر بخش از اقتصاد که به آن خو گرفته بود باید خود را تطبیق دهد.